Davranışsal finans nedir, ne değildir? Davranışsal finans hakkında bilmeniz gereken her şeyi Dr. Hakan Özerol açıklıyor biz de anlatıyoruz. Hazırsanız davranışsal finans hakkındaki her şeyi bu içerikte açılıyoruz, haydi başlayalım!
Öncelikle davranışsal finans nedir onu tanımlayalım. Davranışsal finans, finans ve psikolojiyi birleştiren bir disiplindir.
İnsanların para harcarken, biriktirirken ve yatırım yaparken neden rasyonel olmayan davranışlar sergilediğini inceler. Bu alandaki temel varsayıma nazaran beşerler her vakit mantıklı kararlar vermezler.
Bu disiplinin temelinde “insan sistematik olarak mantıksız davranır” görüşü vardır.
Yani rasyonellikten sapmalar rastgele değil, öngörülebilir biçimde gerçekleşir. Bu durum da insan psikolojisinin iktisat üzerindeki tesirini anlamayı mümkün kılar.
İrrasyonel davranışlar bilhassa harcama kararlarında net biçimde görülür.
İnsanlar kimi vakit tıpkı kaliteye sahip iki eserden daha kıymetli olanı tercih edebilir. Bu tercihlerin nedeni çoklukla statü, marka yahut moda üzere ruhsal etkenlerdir.
Bu sapmalar yalnızca harcamalarda değil, tasarruf kararlarında da gözlemlenir.
İnsanlar para biriktirirken duygusal kararlar alabilir yahut birikim davranışını erteleyebilir. Örneğin bireyler “bugünlük hak ettim” hissiyle tasarruftan vazgeçebilir.
Yatırım kararları da rasyonellikten sapmalara açıktır.
Her ne kadar yatırım en çok mantıklı düşünmeyi gerektiren alanlardan biri olsa da yatırımcılar bile vakit zaman hislerine, endişelerine ya da çok inançlarına nazaran karar verebilirler.
Genel olarak yaş, uygar durum, ruh hali üzere şahsî faktörler finansal davranışları tesirler.
Bu faktörler bireyin risk algısını, getiri beklentisini ve sabrını biçimlendirir. Yani yatırım yalnızca sayılarla değil, hayatın içinden gelen hislerle şekillenir. İnsanların finansal kararlarındaki yanlışları birden fazla vakit sistematik ve tekrar eden niteliktedir.
Davranışsal finans ekseriyetle klâsik finans teorilerinin eksik bıraktığı alanları tamamlar.
Geleneksel model, insanı büsbütün rasyonel varsaydığı için ekseriyetle gerçek hayatla örtüşmez.Davranışsal finanssa bu boşluğu psikolojiyle doldurarak açıklayıcı gücü artırır. Davranışsal finans birçok Nobel mükafatına de bahis olmuş değerli bir alandır.
Genel bir biçimde özetleyecek olursak davranışsal finans, insanların neden tıpkı kusurları yaptığını ve bu yanlışların finansal sonuçlarını anlamaya çalışır.
Bireylerin daha sağlıklı kararlar alabilmesi için bu düzenekleri tanımlayıp farkındalık yaratır.Amacı, yalnızca “neden irrasyoneliz” sorusunu değil, “bu irrasyonelliği nasıl yönetebiliriz” sorusunu da yanıtlamaktır.
Bir de Dr. Hakan Özerol’dan dinlemek için 👇🏼
