Merkez Bankasının vazife tarifleri ortasına, ülkenin iç ve dış para siyasetlerini yöneten her çeşit kural dahil edilebilir. Zira Merkez Bankası, ülkedeki ekonomik istikrarı sağlayan ve bunu sağlamak ismine atılması gereken atılımları belirleyerek gerçekleştiren temel kurumdur. Para arzından faiz oranlarına, enflasyon idaresinden ekonomik büyümeye ve güdenlik hayat sarfiyatlarına kadar çabucak her şey Merkez Bankasının aldığı kararlardan direkt etkilenir.
Bu yazımızda, Finans Uzmanı Dr. Hakan Özerol’un paylaştığı bilgilerden yola çıkarak Merkez Bankasının misyon tariflerini inceliyoruz.
Merkez Bankasının tek vazifesi para basmak mı?
Merkez Bankasının vazifesi denilince akla birinci evvel para basmak gelir. Zira basılan ve deverana giren para ölçüsünün denetimi Merkez Bankasına aittir. Lakin bu kadar karmaşık bir yapının, yalnızca para basma işiyle ilgilenmesi beklenemez. Hakikaten Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), para basmanın yanı sıra çok daha karmaşık ve kritik misyonları de yerine getirir.
Merkez Bankasının çok sayıda iş tarifi bulunur.
Bunlar ortasında başlıcaları sıralayacak olursak, şu misyonlardan bahsedilebilir:
-
Para basmak
-
Ülkenin döviz rezervlerini tutmak
-
Gereken durumlarda döviz alım-satımı yaparak piyasaya müdahale etmek
-
Altın rezervlerini korumak
-
EFT ve Swift süreçlerine aracılık etmek
-
Enflasyon maksatlarını belirlemek
-
Ülke para siyasetini yönetmek
Özetle, Merkez Bankası tıpkı anda birçok iş yapar.
Fakat bu falliyetlerin tümü tek bir gayeye hizmet eder.
O da fiyat istikrarını sağlamaktır. Fiyat istikrarını sağlamak ise; bireyler, bankalar ve şirketler üzere finansal karar vericilerin, finansal karar alma basamağında, enflasyonu dikkate almaya gerek duymadan hareket etmesini sağlayacak bir enflasyon sürekliliği sağlamaktır. Yani Merkez Bankasının ana gayesi, enflasyonu düşürmek ve bu düşük düzeyin sürdürülebilirliğini korumaktır. Hasebiyle öteki ek vazifelerin ve iş tariflerinin tümü bu hedefe hizmet edecek farklı stratejiler barındırır.
Peki neden net bir enflasyon düzeyi yok?
Merkez Bankası, enflasyonu düşürerek piyasa hareketliliğini ve alım gücünü artırmayı maksatlar. Lakin o düzeyin kaç olduğu net halde belirtilmiş değildir. Örneğin; kanunda, enflasyonun %10 üzere kesin bir düzeye indirilmesi gerektiği yazsaydı ve bu maksat gerçekleşseydi, süreç sonunda sayıyı güncelleyerek kanununu değiştirmek gerekirdi. Bunun yerine fiyat istikrarı sağlayarak enflasyonu düşürmeye odaklanmak ve her yıl, mevcut parametreleri kıymetlendirerek yıl sonu için makul bir enflasyon gayesi oluşturmak çok daha kolay uygulanabilir bir formül.
Fiyat istikrarı enflasyon düzeyinin değerli olmadığı yüksek bir refah düzeyine işaret eder.
Konuyu çok karmaşıklaştırmadan özetlemek gerekirse; Merkez Bankası bir sürü misyon aracılığıyla ülkedeki fiyat istikrarını sağlamayı amaçlar. Enflasyonu düşürerek bu düşük düzeyde tutmak, daima ve kalıcı ekonomik büyüme maksatlarını takviyeler. Bu sağlıklı ekonomik ortamda döviz kurları, kredi faizleri, minimum fiyatlar ve güç masrafları üzere birey hayatını direkt etkileyen faktörlerin tümü denetim edilmesi gereken problemler olmaktan çıkar. Enflasyonun hayatı ve birey kararlarını direkt etkileyerek, kişi üzerinde baskı kurmadığı daha yüksek bir refah düzeyi sağlar.
Dr. Hakan Özerol’un videosunu izlemek için 👇🏻
