2025 yılına süratli bir giriş yaptık: Donald Trump yine Beyaz Saray’da! Seçim kampanyasında verdiği kelamların birçoğu ‘önce Amerika’ teması etrafında dönerken, ekonomik sistem üzerine oynayacağı atılımlar de gündemin en sıcak bahislerinden biri hâline geldi. Pekala bu dönüş, yalnızca politik bir rüzgar mı yoksa ABD iktisadının DNA’sını değiştirecek bir adım mı?
Trump alana geri döndü.
Trump’ın ikinci periyoduna başlamasıyla birlikte gözler tekrar ekonomik siyasetlere çevrildi. Çin’e ve başka ticaret ortaklarına yönelik sert açıklamalarla birlikte, “ticaret savaşları 2.0” mı geliyor sorusu herkesin lisanında. İşaretler, bunun pek de uzak bir ihtimal olmadığını gösteriyor.
Vergiler geri dönüyor!
Trump, birinci başkanlık periyodunda Çin ve başka birtakım ülkelerle yaptığı ticaret mutabakatlarında gümrük vergilerini artırarak, dışa bağımlılığı azaltmayı amaçlamıştı. Artık ise bu siyasetlerin yalnızca süreksiz bir uygulama olmadığını, ABD’nin yeni ekonomik stratejisinin temelini oluşturduğunu daha net bir halde görebiliyoruz.
Trump’ın ikinci devrinde, bilhassa Çin ve Avrupa Birliği’ne karşı yüksek gümrük tarifelerinin yine devreye giriyor.
Otomotiv sanayisi, çelik ve alüminyum üzere stratejik kesimlerde bu vergilerin artması, küresel tedarik zincirlerini zorlayacak. Lakin, bu vergi artışlarının, kimi mahallî üreticiler için fırsatlar yaratması da muhtemel. Zira ABD’nin amacı, dış ticaret açığını kapatmak ve yerli üreticilere daha fazla dayanak vererek, iç piyasada istihdamı artırmak.
Artık daha az küresel, daha çok lokal bir ABD!
Trump’ın maksadı net: Amerikan üreticisini dış rekabetten korumak, tedarik zincirlerini ülke içine çekmek ve “Made in USA” etiketini yine yükseltmek. Bu durum, ABD’nin global ticaretteki hürlük yanlısı duruşunu uygundan uyguna terk ettiğini gösteriyor.
Şirketler ne dedi bu duruma?
İş dünyası birinci başta tedirgindi zira ithalat maliyetleri artmıştı. Apple’dan otomotiv devlerine kadar birçok büyük şirket üretim zincirlerini tekrar gözden geçirmek zorunda kaldı. Lakin kimileri için bu bir fırsat oldu: Üretim ABD’ye dönünce yeni istihdam alanları oluştu.
Tüketici cephesinde ne oluyor?
Yüksek gümrük vergileri ve muhafazacı ticaret siyasetleri, çoklukla tüketiciler açısından olumsuz sonuçlar doğurur. Trump’ın yeni devirdeki ekonomik siyasetleri, ithal eserlerin fiyatlarının yükselmesine neden olabilir. Bu durum, bilhassa teknoloji eserleri, arabalar, beyaz eşyalar ve başka tüketim malları için geçerli olacak üzere görünüyor. İthalat fiyatları arttıkça, tüketicilerin alım gücü de düşebilir. Tüketiciler, daha değerli eserlere yönelmek yerine, daha ucuz yerli üretim mallarını tercih etmeye başlayabilir. Lakin yerli üretimin artması da, kalite standartlarının değişmesi ya da muhakkak dallarda daha düşük kaliteyle karşılaşılmasına yol açabilir.
Biden ehemmiyeti ne olmuştu, artık ne değişiyor?
Trump’ın başkanlık periyodundan sonra, Joe Biden idaresi birçok ticaret siyasetini gözden geçirdi ve kimi vergileri kaldırarak hür ticaretin devamını sağlamak istedi. Lakin Biden idaresi de ticaret savaşlarını büsbütün sonlandırmadı; birçok ticaret tarifesini korudu. Bu da ABD’nin daha muhafazacı bir çizgide ilerleyeceği bildirisini verdi. Artık ise Trump’ın geri dönmesiyle birlikte, ABD’nin ekonomik stratejisinde çok daha esaslı değişiklikler yaşanıyor.
Yeni bir ekonomik devrin eşiğinde miyiz?
Trump’ın ikinci başkanlık periyodu, ABD’nin ekonomik yapısında esaslı değişikliklere işaret ediyor olabilir. Özgür piyasa iktisadı, yerini daha muhafazacı, içe dönük bir yapıya bırakabilir. Bilhassa dış ticaretin kısıtlanması, birtakım kesimlerin büyümesini engelleyebilirken, yerli üretimin artması da ekonomik açıdan ABD’ye birtakım avantajlar sağlayabilir.
ABD kapitalizmi tekrar mi şekilleniyor?
Özgür piyasa iktisadı kavramı yerini öncelikle bizim üretelim anlayışına bırakıyor. Bu da klasik Amerikan kapitalizmi yerine daha karma, muhafazacı ve tahminen de yarı-milliyetçi bir ekonomik yapı manasına geliyor. Yeni jenerasyon bir iktisat mi doğuyor?
Dünya ne reaksiyon veriyor?
Çin, AB, Meksika üzere büyük ticaret ortakları Trump’ın ikinci devrine gergin bir merakla bakıyor. Herkes konumunu tekrar gözden geçiriyor. Milletlerarası ticaret oyun alanı tekrar tasarlanıyor üzere. Ve kurallar bu defa çok daha sert olabilir.
Sonuç: ABD Ekonomik Bir Dönüşümde mi?
Evet! 2025 prestijiyle ABD, yalnızca siyasi olarak değil, ekonomik olarak da dönüşüm yaşıyor. Trump’ın siyasetleri yalnızca süreksiz dalgalar yaratmıyor; sistemin yapısını da kökten etkiliyor. Yani evet, ABD’nin ekonomik sistemi değişiyor — tahminen de geri dönüşü olmayacak formda.
