Son yıllarda ABD ile Çin ortasında başlayan ticaret savaşları artık yalnızca bu iki dev ülkeyi değil, tüm dünyayı etkiliyor. Bilhassa Asya ülkeleri, bu yeni sistemde kendine nasıl bir yer bulacaklarının peşinde. Çin’e uygulanan vergiler, büyük şirketlerin üretim planlarını altüst etti, tedarik zincirleri yine yazıldı ve orijinal iş birlikleri doğdu. Pekala, bu değişim rüzgarı Asya’yı nasıl etkiliyor?
Çin tahtını koruyabilecek mi? Hindistan bu fırsatı nasıl kıymetlendiriyor? Vietnam neden bir anda parladı?
Hepsini konuşuyoruz. 👇
1. ABD-Çin ticaret savaşları tekrar alevleniyor.
Donald Trump’ın ikinci defa lider seçilmesiyle birlikte, ABD’nin Çin’den ithal edilen eserlere %245’e varan gümrük tarifeleri uygulaması yürürlüğe girdi. Bu adım, iki ülke ortasındaki ticaret savaşlarının yine başlamasına neden oldu. Çin ise ABD’den ithal edilen eserlere %125’e varan ek vergiler getirerek karşılık verdi.
2. Çin, misillemelerle yalnızca karşılık vermiyor, tıpkı vakitte oyun planını da tekrar kuruyor.
Çin’in karşı atağı yalnızca ‘biz de size vergi koyduk’ demekle hudutlu değil. ABD’li şirketleri güvenilmez listesine almak, ender toprak elementlerinin ihracatını kısmak üzere daha stratejik adımlar da atılıyor. Bu elementler, çip üretiminden bataryaya kadar pek çok yüksek teknoloji eserinde kritik ehemmiyete sahip.
3. Üretim üssü olarak Çin’e alternatif arayan şirketler tarafını Vietnam ve Hindistan’a çevirdi.
ABD’nin Çin’e yönelik ağır vergileri, üretim devlerinin rotasını değiştirmesine sebep oldu. Bilhassa dokumacılık, elektronik ve beyaz eşya üzere kesimlerde Vietnam, Endonezya ve Hindistan üzere ülkeler “yeni Çin” olma yolunda önemli adımlar atıyor. Apple’dan Samsung’a birçok teknoloji devi, montaj sınırlarını bu ülkelere taşımaya başladı bile.
4. Güneydoğu Asya ülkeleri, tedarik zincirlerinde yıldızını parlatma talihi yakaladı.
Çin dışında kalan ülkeler bu periyodu bir fırsat penceresi olarak görüyor. Tayland, Malezya, Filipinler üzere ülkeler altyapı yatırımlarını artırıyor, lojistik ağlarını geliştiriyor. Bölgesel ticaret muahedeleri da bu süreci destekliyor.
5. Çin, alternatif ticaret rotalarıyla Nesil ve Yol projesini hızlandırıyor.
Çin, ABD’ye olan ekonomik bağımlılığını azaltmak için daha geniş bir coğrafyada yatırım yapma yoluna gidiyor. Latin Amerika’dan Afrika’ya, Orta Asya’dan Avrupa’ya uzanan ‘Kuşak ve Yol’ projesi kapsamında liman, yol, demiryolu üzere altyapı yatırımlarına tartı veriyor. Son olarak Peru’da dev bir Pasifik limanı inşa etmeleri, Çin’in gözünü nasıl uzaklara diktiğinin göstergesi.
6. ABD’nin vergi siyasetleri ve güçlü doları, Asya para ünitelerini zorluyor.
ABD’nin doları güçlendiren siyasetleri ve agresif tarifeleri Asya para ünitelerini önemli formda etkiledi. Japon yeni, Güney Kore wonu ve Tayland bahtı üzere birçok para ünitesi dolar karşısında kıymet kaybetti. Bu da ithalatın pahalılaşmasına, bilhassa güç üzere dışa bağımlı alanlarda enflasyonun artmasına yol açtı.
7. Çin’e yönelik teknoloji kısıtlamaları çip bölümünde Güney Kore ve Tayvan’a gün doğuruyor.
Çin’e getirilen çip ambargosu, piyasada devasa bir boşluk oluşturdu. Bu boşluğu Tayvan’daki TSMC ve Güney Kore’deki Samsung üzere devler doldurmak için yarışa girdi. ABD ve Avrupa’nın siparişleri bu şirketlere yöneldi. Hatta ABD, kendi topraklarında çip üretimi için bu şirketlere yatırım teşvikleri bile sağlıyor.
8. Asya merkez bankaları, faiz kararı almakta hiç bu kadar zorlanmamıştı.
Birçok Asya ülkesi büyümeyi desteklemek için faizleri düşürmek istiyor ancak para ünitesi zayıflayınca bu mümkün olmuyor. Japonya bile yıllardır uyguladığı negatif faiz siyasetini rafa kaldırmayı tartışıyor. Hindistan üzere ülkelerdeyse yüksek enflasyonla gayret eden merkez bankaları, bir yandan da sermaye kaçışını önlemeye çalışıyor. Büyüme mi, istikrar mı? İşte tüm sorun bu!
9. Yalnızca ekonomik değil, jeopolitik tansiyonlar de Asya’nın ticaretini tehdit ediyor.
Dünya yalnızca Çin-ABD çekişmesinden ibaret değil. Rusya-Ukrayna savaşı, İsrail-Filistin tansiyonu üzere global krizler de ticaret yollarını tehdit ediyor. Bu yüzden Asya ülkeleri, yalnızca deniz değil; kara, hava ve hatta dijital ticaret yollarını da çeşitlendirme peşinde.
10. Ticaret savaşları, kur dalgalanmaları, jeopolitik riskler…
Evet, tablo çok iç açıcı değil. Ama bu kriz, birebir vakitte Asya için orijinal fırsatların da kapısını aralıyor. Çin dışında üretim merkezlerinin yükselmesi, inovasyon yatırımları ve dijital dönüşüm, bölgenin önümüzdeki yıllarda global iktisatta daha güçlü bir pozisyona gelmesini sağlayabilir.
