Ekonomi haberlerini ve dünya siyaseti takip ediyorsanız bilhassa son devirde Amerika’nın “bütçe açığı” kavramını sık sık kullandığını fark etmişsinizdir. Başkanlık seçimleri sonrası gündeme gelen bütçe açığı, Amerika Birleşik Devletleri’nin iktisat siyasetlerini zorluyor ve devletin yeni sistemler geliştirmesini gerektiriyor. Bu yazımızda Finans Uzmanı Dr. Hakan Özerol’un açıklamalarına dayanarak bütçe açığı kavramını ve Amerika’nın neden bu kadar bütçe açığı verdiğini masaya yatırıyoruz!
Bütçe açığı nedir?
Devlet ekonomilerinin sık sık bahsettiği “bütçe açığı” aslında her mesken iktisadında mevcut olan bir durumu yansıtır ve en temel haliyle gelirlerin sarfiyatları karşılamaması manasına gelir. Hasebiyle aylık, devirlik yahut yıllık olarak haneye giren gelirin sarfiyatların altında kalması ile muadil bir kavramdır.
Bütçe açığı devletler için ne söz eder?
Herkesin meskeninde yaşadığı bu temel ekonomik denklem bozulması dalga dalga büyütülerek evvel şirketlere ve en sonunda devlet iktisadına uyarlanabilir. Konut iktisadı için bütçe açığı; maaşın, faturaların ve öteki harcamaların altında kalması durumudur. Kelam konusu şirketler olduğunda şirket yararının, şirket masraflarından düşük olması manasına gelir. Devlet iktisadında ise devlet borçlarının ve harcamalarının, vergi ile elde edilen gelirlerden fazla olması durumlarını tanımlar. Sonuç olarak, ulusal borçlanma ve gelir istikrarları üzerinde bütçe açığının fazla tesiri vardır.
Amerika neden bütçe açığı veriyor?
Amerika Birleşik Devletleri’nin dünyanın en büyük ekonomilerinden olması onu bütçe açığı riskinden korumak için kâfi değildir. Zira hükümetler, ekseriyetle ekonomik sakinlik ve yavaş büyüme devirlerinde bu risklerle karşı karşıya kalırlar. Politik dengesizliğin yol açtığı başkanlık seçimi devrinden sonra Amerika’nın da bütçe açığı yaşaması genel olarak bu inançsız ortamdan kaynaklanıyor. Hükümetin para kaybettiği periyotta çok yahut sorumsuz kamu harcamaları yapılır, düşük vergi oranları takip edilir ve çalışan gelirleri düşerse bütçe açığı da kaçınılmaz olur. Lakin hükümetlerin toplam talebi artırmak ve istihdamı sağlamak için deneyebileceği teknikler vardır.
Amerika bütçe açığı kapatmak için vergi artırım metodunu kullanmıyor.
Bütçe açığını meskende, iş yerlerinde ve devlet iktisadında kapatmak için uygulanacak formüller farklıdır. Konutta, ana gelir kaynağı sabit bir maaş olduğundan mevcut bütçe açığı, maaş artırımı ile kapanmaz. Bunun yerine masrafları kısma yoluna başvurulur. Şirketler, bütçe açığını kapatırken gelirleri artırarak çıkarı sarfiyatların üzerine çıkarmayı gayeler. Hükümetlerde de emsal bir matematik geçerlidir ve her iki formül bir ortada yahut farklı ayrı kullanılabilir. Bu noktada vergileri artırmak en kolay tahlildir zira hükümet gelirlerini direkt olumlu istikamette tesirler. Lakin Amerika, seçimlerden sonra karşılaştığı bütçe açığını kapatmak için vergi artırımına gitmeyeceğini açıkladı. Bu nedenle hükümetin kelam konusu ekonomik çıkmazı sonlandırmak için elindeki tek seçenek masrafları kısma stratejisine dönüştü.
Amerika masrafları kısarak bütçe açığını kapatmaya çalışıyor.
Elon Musk üzere dünyanın en varlıklı insanlarından birinin elinde testereyle dolaşması da sarfiyat kısma stratejisini vurguluyor. Devletin gelirlerini artırmadığı durumda masrafları kısmak için altyapı, eğitim, sıhhat, güvenlik üzere kalemlerdeki yatırımları tekrar gözden geçirmesi gerekiyor. Seçim sonrası vergi siyasetleri değişen ABD de büyüyen bütçe açığını kapatmak için birtakım projeleri durdurma, işçi azaltma ve bütçe kesintileri yapma üzere kararlar aldı. Bu kararların tesirlerini tartmak için öncelikle makul bir mühlet uygulanmasını gözlemek gerekiyor.
Ancak bütçe açıkları her devletin karşılaştığı olağan durumlardır.
Hatta bütçe açığı her vakit berbat olmak zorunda da değildir. Zira makul düzeydeki bütçe açığı tolere edilebilir ve ülke büyümesini olumsuz etkilemeyebilir. Devletler açığı kapatmak için vergi oranlarını düzenleme, harcamaları gözden geçirme, borçlanma araçları kullanma üzere teknikler tercih edebilir. Devletlerin de vatandaşlar üzere kimi devirlerde kemer sıkması ekseriyetle sistemi dengelemek için kafidir. Fakat bütçe açığının daima büyümesi, enflasyonu artırarak ekonomik istikrarsızlık yaratabilir ve bu durumda ekonomik inanç üzerinde önemli baskı oluşturabilir.
Dr. Hakan Özerol’un videosunu izlemek için 👇🏻
