Tüm Dünyaya İlham Veren 11 Ülkenin İktisat Modelleri

Bu listeye Almanya ile başlamak gerek çünkü hakikaten gücüyle dünyayı kendilerine hayran bırakıyorlar. Natürel ki Almanya’nın ekonomik başarısı bir sabah kalkıp olan bir şey değil. Mükemmeliyetçilik sözünün hakkını veren Almanya, üretim kalitesiyle dünyanın dört bir yanına ihracat yapıyor. Otomotivden makine mühendisliğine kadar yüksek katma pahalı eserlerde başkan. Orta ölçekli lakin uzmanlaşmış aile şirketleri iktisadın belkemiğini oluşturuyor. Eğitimle sanayi iç içe, yani gençler daha okuldayken üretime dahil oluyor. Disiplin, verimlilik ve istikrarın iktisattaki karşılığı tam olarak burası.

İsveç, refah devletinin beden bulmuş hali adeta. Yüksek vergi alıyorlar lakin karşılığında kimse ben bu parayı nereye ödüyorum demiyor zira sıhhat, eğitim ve toplumsal hizmetler fevkalâde. Devlet vatandaşına yatırım yapıyor, karşılığında vatandaş da devlete güveniyor. Tıpkı vakitte teknoloji ve tasarım alanında da parlıyor buzların hükümdarın İsveç. Spotify, IKEA, H&M üzere devler İsveç çıkışlı. Gelir eşitsizliğini minimumda tutmaları da örnek alınası. İktisatta toplumsal adaletin olabileceğinin yaşayan ispatı diyebiliriz onlar için. İsveç refahının formülü de pek kolay. Yüksek vergi, yüksek hizmet!

Dünyayı elinde oynatan Çin iktisadına geldik! Son 40 yılda tarım ülkesinden teknoloji devine evrilen Çin, sözün tam manasıyla iktisat mucizesi yarattı. Dünyanın fabrikası unvanıyla düşük maliyetli üretimle büyüdü lakin artık inovasyonla sahne alıyor. Teknoloji devleri, yapay zeka ve e-ticaret alanında Amerika’yla yarışıyor. Devlet denetimli lakin piyasa dostu bir yapı kurdular. Büyük altyapı projeleri ve ihracat odaklı büyüme stratejisiyle dikkat çekiyorlar. Made in China deyince artık akla ucuzluk gelmiyor. Bunun yerine büyük bir güç akla geliyor. Dev üretim gücü resmen dünyayı sallıyor.

İskandinav yarımadasından ayrılamıyoruz. İsveç’ten sonra sırada Norveç var. Kuzeyliler iktisattan anlıyorlar. Norveç, petrol zengini olmasına karşın bugün yiyip yarını düşünmeyen ülkelerden biri değil. Gelirlerini Devlet Varlık Fonu’na aktarıp dünyanın en büyük yatırım fonlarından birini kurdular. Ekonomilerini tek bir kaynağa bağımlı bırakmadılar, sürdürülebilirlik öncelikleri oldu. Eğitim ve sıhhat yeniden harika. İklim siyasetleriyle da çevreci bir iktisat modeli oluşturdular. Hem doğayı hem cüzdanı muhafazanın mümkün olduğunu tüm dünyaya kanıtlamış oldular.

Dünyanın en rekabetçi ekonomilerinden birine sahip olan Singapur ile devam ediyoruz. Yoktan var olmanın iktisat kitabını onlar yazdı. Kaynağı yok ancak stratejisi var. Liman ticaretini akla yatkın kullanarak dünyanın en değerli finans merkezlerinden biri oldular. Vergi dostu yapıları, dijitalleşme atılımları ve güçlü altyapılarıyla yatırımcıların da gözdesi konumundalar. Eğitim sistemi ve hukukun üstünlüğü, inanç inşa ediyor. Küçük ancak kudretli iktisada olağanüstü bir örnek oluyor Singapur.

Güney Amerika’nın hür pazar şampiyonuna geldi sıra. Şili, Latin Amerika’nın ekonomik olarak en istikrarlı ülkelerinden biri. Özgür piyasa iktisadını benimseyerek dış ticareti geliştirdiler. Bakır ihracatında dünya liderliği onları ayakta tutuyor. Birebir vakitte tarım ve şarap ihracatında da öndeler. Devlet müdahalesini azaltıp özel bölümü teşvik ettiler. Son yıllarda toplumsal talepler artsa da ekonomik sistemleri hala bölgeye örnek gösteriliyor. Kıtasına bu bahiste damgasını vurmakta beis görmüyor.

Japonya’nın ismi bu listede geçmezse ziyadesiyle yanlış olur. İkinci Dünya Savaşı’ndan yerle bir çıkıp 30 yılda teknoloji devi haline gelmek tam da onlara nazaran bir iş. Kaizen, yani daima düzgünleştirme ideolojisiyle üretimde dünya markaları yarattılar. Otomotiv, elektronik ve robotik kesimlerinde öncüler. Yaşlanan nüfus sıkıntısına karşın yenilikçi tahliller geliştirmeye devam ediyorlar. Az kaynakla çok üretmenin kitabını yazdılar desek gerçek olacaktır hatta. Disiplinli ve vizyoner idare anlayışları tüm dünya tarafından örnek alınıyor.

Yüzölçümü küçük lakin tarım ihracatında ABD’den sonra ikinci sıradalar. Bunun nasıl mümkün olduğunu da çabucak söyleyelim. Kuşkusuz teknoloji sayesinde. Seralar, robotlar, yapay zeka dayanaklı tarım teknikleri sayesinde yüksek randıman hedefliyor ve ziyadesiyle başarıyorlar. Birebir vakitte lojistikte Avrupa’nın kalbinde olmaları da Hollanda için büyük avantaj. Ayrıyeten ihracat odaklı iktisat modeli sayesinde ekonomilerini çok taraflı hale getirdiler. Yaratıcılık ve sürdürülebilirlik burada beraberce yol alıyor.

Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Hindistan’ın da dev bir iktisadı var. 1,4 milyarlık nüfusuyla büyük bir iç pazar barındırıyor. Tarım ve sanayi kıymetli lakin asıl sıçrama teknoloji ve hizmet bölümünden gelmekte. Yazılım, davet merkezleri ve dijital altyapı yatırımlarıyla tüm dünyada hükümran hale geldiler. Yurt dışına çalışan milyonlarca Hintli, ülkeye önemli döviz girdisi sağlıyor. Eğitimli genç nüfusları en büyük güçleri. Girişimcilik ruhu ise yükselişte.

Savaş sonrası yıkım yaşayıp da dünyaya Samsung, LG ve Hyundai üzere devleri kazandıran bir iktisat mucizesi Güney Kore. Tıpkı vakitte K-pop ve dizi ihracatıyla kültürü paraya çevirme konusunda rakipsizler diyebiliriz. Devlet takviyeli Ar-Ge yatırımları ve yüksek eğitim seviyesi sayesinde teknoloji üreticisi konumundalar. İhracat odaklı kalkınma stratejileri ise tam gaz devam ediyor.

Son olarak dünyanın tarafsız bölgesi olan İsviçre ile noktayı koyuyoruz. Bankacılık ve finans deyince akla gelen birinci ülkelerden biri. Tarafsız dış siyasetleri sayesinde sermaye çekmekte zorlanmıyorlar. Tıpkı vakitte çikolata, saat ve ilaç dalındaki dünya markalarıyla isimlerini her yere duyurmaktan çekinmiyorlar. Eğitim düzeyi ve ömür kalitesi epeyce yüksek İsviçre’de. Küçük fakat yüksek katma bedelli eserler üretiyorlar. İstikrar, kalite ve itimat onların göbek ismi.